LangTurk | Linux işletim sistemlerinde nasıl program kurulur

Linux işletim sistemlerinde nasıl program kurulur

25 Ocak 2007, Perşembe 4 pm | Yazan : webdr | 153 okunma |

| 153 okunma

Öncelikle linux üzerinde program kurulumunun windows gibi olmadığını, next next şeklinde adlandırılan klasik bir uygulamadan söz edilemeyeceğini buna rağmen makaleyi okuduktan sonra windows kadar kolay ve ondan daha çeşitli ve zevkli kurulum aşamalarının olduğuna bereber tanıklık edeceğiz ve programları yüklerken dahi programlar üzerindeki kontrol gücünüzün fazlalığı sizi şaşırtacak. O nedenle çoğu kullanıcının başlarken yaptığı hataya düşmeyelim ve kolay değildir, zordur gibi ön yargıları bir kenara bırakalım.

Temel olarak linux işletim sisteminde program kurmanın 5 yöntemi vardır. Bu yöntemleri teker teker incelemeye çalışıp size linuxu daha da yakından tanıtacağız.


1-) Konsol üzerinden program depolarını kullanarak program kurma.
2-) Masaüstü grafik arayüzü ile program depolarını kullanarak program kurma.
3-) CVS* aracılığı ile konsol kullanarak program kurma.
4-) Kaynak kodunu kullanaka program kuma.
5-) Kaynak kodundan hazırlanmış dağatıma özel program paketlerine kullanarak program kurma.

* CVS : Bir program deposudur ancak linux dağatımı değilde, programın kendi sitesinde bulunan bir depodur ve sadec o program için hazırlanmıştır.

1-) Konsol üzerinden program depolarını kullanarak program kurma.

Her linux dağatımının, programları bünyesinde barındırdığı ve sizin için bir program ve güncelleme deposu olarak kullandığı depoları bulunmaktadır. Konsol aracılığı ile bu programları depolardan indirip bilgisayarınıza otomatik olarak kurabilir hatta işletim sisteminizi tıpkı windows automatic update gibi güncelleyebilirsiniz. Ayrıca programlar depolardan kurulurken programın doğru işlemesi için gerekli olan diğer bazı bileşenlerde bu işlemler sonucu otomatik olarak bilgisayarınıza indirilir ve kurulur.

Her linux dağatımının depolarına ulaşmanın kendine has bir komutu vardır.

Örn;

yum (redhat fedora)
apt (debian ubuntu)

Bu komutları dağatımınıza göre konsola yazarak, dilediğiniz programı ve gerekli bileşenlerini bilgisayarınıza indirip otmatik olarak kurulmasını sağlayabilirsiniz.

Örn:

yum install programadı

Bu komut, dağatımınızın rehhat, fedora, centos ya da hangisi ise ona göre kendi deposunda önce arama yapmasını ve daha sonra buluduğu diğer bileşenlerle birlikte programın sisteminize otokatik olarak yüklenmesine sağlayacaktır

Burada altı çizilmesi gereken nokta her dağatımın, kendi deposuna ulaşmak için bir komut kullandığı ve bu komutunda dağatımdan dağatıma değiştiğidir. Bu nedenle sizde kendi dağatımınıza ait komutu bulmalısınız.

2-) Masaüstü grafik arayüzü ile program depolarını kullanarak program kurma.

Bu yöntem özellikle windows kullanırken linuxe geçen kullanıcılar için bir kolaylık sağlamaktadır. Burada her dağatımın, programları kendi depolarından indirmeyi ve windows gibi next next şeklinde olmasada yine kolay bir şekilde kurmasını sağlayan kullanıcı arayüzüne sahip bir program yöneticisi vardır.

Suse - YAST gibi.

3-) CVS* aracılığı ile konsol kullanarak program kurma.

Buradaki işlem birinci işlemle aynıdır aralarındaki fark birinci işlemde kullanılan depo bir linux dağatımınınken, bu işlemde kullanılan depo sadece yüklemek istediğiniz programındır ve sadece onu yükleyebilirsiniz.

Bunun için konsola program sağlayıcısının size verdiği komutları yazmanız gerekmektedir.

Örn;

[code]cvs -d:pserver:anonymous@cvs.******:/cvsroot/*** login
cvs -z3 -d:pserver:anonymous@cvs.**********:/cvsroot/**** [/code]

Bu komutları sizin yazmanıza gerek yoktur, bunlar size program sağlayıcısı tarafından verilir ve sizde gerekli diğer kolay basamakları (readme.txt belgelerindedir genelde) uygulayarak programı sisteme yüklersiniz ancak gerekli olan bileşenler birinci yöntemdekinin tersine yüklenmeyecektir daha önceden bu bileşenler* programın doğru çalışması için gereklidir ve yüklenmiş olmalıdır.

*Şimdiye kadar sürekli bileşenlerden bahsettik fakat bileşen demekle neyi kastediyorum, bunu biraz daha açıklamam gerektiğini düşünüyorum, bir program kurulurken o programın düzgün çalışması için ek bazı programlara ihtiyaç olabilir, bu gerekli programlar o programın bileşeni olarak adlandırılırlar. Bir program bileşene ihtiyaç duyabilirde duymayabilirde, eğer bir bileşene ihtiyac duyuyorsa program sayfasında bu size önceden belirtilir o nedenle endişe etmeyin lütfen.

4-) Kaynak kodunu kullanaka program kuma.

En temel ancak en karışık denilen kullanıcıların ve özellikle yeni başlayanları linuxden ‘ne kadar karışıkmış’ dedirterek soğutan program kurma sistemi. Ancak o kadar zor değil hatta hiç zor değil, 3 küçük madde ve bu maddeleri açıklayan 2 cümle ile bu işlemi hemen öğreneceksiniz.

a-)./configure
b-) make
c-) make install

Bu kadar bitti.

Açıklama:

A-) Öncelikle programın kaynak kodunu açtığınız (tar.gz tar.bz2 nedir nasıl açılır) dizine konsolu kullanarak gelin, diyelimki dizin /home/program, bu dizine gelmek için komut satırına

cd /home/program/ yazmanız yeterli olacak.

B-) Bu dizindeyken komut satırına ./configure yazın ve bekleyin. Program burada yüklemeye hazırlık için dosyaları düzenleyip, hangi bileşenleri kullanıp kullanmayacağına ve bunların sistemenizde olup olmadığına bakacak.

Ayrıca belirtmekte yarar var, komut satırına eğer ./configure –help yazarsanız. O zaman programın hangi bileşenleri kullanıp kullanmaması gerektiği gibi programa, izin verdiği ölçüde yaptırmak istediğiniz herşeyi bu aşamada yaptırabilir ve programın sizin istediğiniz doğrultuda dosyalarını düzenlemesini sağlayabilirsiniz.

C-) ./configure işlemi bittikten sonra komut satırına make komutunu girip enter düğmesine basın, bu aşamada program düzenlenen dosyaları programı kuracak hale getirecek bu kısım genelde program kurulması aşamasında en uzun süren kısımdır.

D-) Bu işlemde tamamlandıktan sonra make install komutu ile programı sisteminize yükleyip kaynak kodundan program yükleme işlemini bitirebilirsiniz.

Peki bu programı nasıl kaldıracağım, yine programın olduğu dizine konsolda gelip, make uninstall komutunu yazmanız yeterli olacaktır.

5-) Kaynak kodundan hazırlanmış dağatıma özel program paketlerine kullanarak program kurma.

Her linux dağatımının kendine has uzantısı olan kaynak kodundan hazırlanmış programa özgü paketleri vardır.

Örn:

program.deb (Debian)
program.rpm (Redhat)

Bunları kurmak ve kaldırmakta aynen birinci maddede bahsettiğimiz gibi dağatımdan dağatıma farklılık gösteren bazı kodlarla gerçekleşir. Bu kodları şu an piyasada bulunan tüm linux dağatımları için derleyip toparyalayıp daha sonra sizlere sunacağız.

Ancak o zamana kadar eğer program yükleme ile ilgili sorunuz olursa ya da bir program yüklerken takıldığınız bir nokta olursa forumu kullanarak yardım isteyebilirsiniz.

Bu makaleyi özelikle linuxe yani başlayan kullanıcılar için elimden geldiğince sade tutmaya çalıştım ayrıca bilgi yoğunluğu çok olan bir yazı olmasınada özen gösterdim, umarım burdan aldığınız bilgiler bu ve ileri aşamalarda size linuxü sevdirecek ve yardımcı olacaktır.

webdr

Etiketler: , ,

Bu Yazıyı Paylaşın: Bağcık |Webiket |Oyyla |LinkiBol |Favorri |Tusul |del.icio.us |

İlişkili diğer yazılar



  1. “Linux işletim sistemlerinde nasıl program kurulur” yazısına 11 yorum var

  2. acemi demiş ki;

    17 Ekim 2007, Çarşamba 10 pm | Cevapla

    çok teşekkür ederim..benim gibiler için harika temel bilgiler..sağolun..bende ubuntu 5.10 denemesi yapıyorum.kotalı adsl olduğundan bir dahaki ay pardus deniyecem..

  3. Yasin demiş ki;

    14 Kasım 2007, Çarşamba 3 pm | Cevapla

    Teşekkürler, tam da böyle bir yazı arıyordum. Bende linux un yeni acemilerdenim. İnşallah öğrenecem.

  4. suat demiş ki;

    15 Kasım 2007, Perşembe 12 pm | Cevapla

    eyw kardesim walla tum siteleri dolastim 2 gundur 1 progrqam yukleyemedm sen cok daha acik ve net anlatmissn daha basit eyw sayende kaptim bu isi cokkolaymis yahu hehehek

  5. aydın demiş ki;

    11 Şubat 2008, Pazartesi 10 pm | Cevapla

    eline sağlık arkadaş…ben linuxa yeni başladım bu sebepte dediklerinden hiçbirşey anlamadım.resimli anlatım yapabilirmisin.teşekkürler

  6. mustafa demiş ki;

    24 Şubat 2008, Pazar 9 pm | Cevapla

    eline sağlık arkadaşım. birzamanlar işyerimde kullandığım symphony adında inlgilizce bir program vardı. adres satırına dos komutlarını girerek kullanıyorduk ona çok benziyor gibi bu türkçesi

  7. melek demiş ki;

    4 Mart 2008, Salı 10 am | Cevapla

    bende yeniyim resimli anlatım lutfen ama yinede guzel anlatım tesekkurler

  8. Byramoz demiş ki;

    11 Mart 2008, Salı 12 am | Cevapla

    Üstad Emegine saglık. çok güsel temel bir yazı.

  9. Enver ERGİN demiş ki;

    20 Mart 2008, Perşembe 11 pm | Cevapla

    Usta güzel bi açıklama olmuş ben program kura biliyorum bir çok yerini öğrendim fakat misal ***** sitesinden okey oyunu oynamak için bi program indiriyorum bu programı nasıl kurabilirim yardımcı olursanız sevinirim ben
    Pardus 2007 kullanıyorum
    Saygılar

  10. osman demiş ki;

    21 Mart 2008, Cuma 12 pm | Cevapla

    5-) örn kısmına
    program.pisi pardus’u da eklemeni tavsiye ederim

  11. bilge demiş ki;

    19 Nisan 2008, Cumartesi 4 pm | Cevapla

    bende kendime site kurmak istiyorum. ama bana ait olacak bana kendime nasıl site kuracağım hakkında ve oyunlar yazılar reklamlar gibi şeyleri siteye nasıl koyacağım hakkında kısa bir bilgi gönderirmisiniz

  12. webdr demiş ki;

    20 Nisan 2008, Pazar 9 pm | Cevapla

    Bilge bu konu merakla başlar, daha sonra kendini geliştirirsin, belli bir okulu ya da kitabı yok, webmaster forumlarında bir süre geçirmeni tavsiye ederim, pek çok bilgiye ulaşabilirsin.

Yorumlarınızı bekliyoruz!